SOTUS : ว้ากเพื่ออะไร? ว้ากแล้วได้อะไร? เลิกว้าก(สักที)ได้ไหม?

ช่วงนี้มหาวิทยาลัยก็ใกล้จะเปิดเทอมกันแล้ว สิ่งหนึ่งที่เด็กปีหนึ่งส่วนใหญ่จะต้องเผชิญแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้เลยก็คือการรับน้อง หรือระบบโซตัส (SOTUS) วันนี้เราจะมาดูกันว่าไอ้ระบบนี้มันคืออะไร ส่งผลกระทบอย่างไร ผ่านมุมมองของผมครับ

SOTUS คือ?

โซตัส (SOTUS) คือระบบหนึ่งซึ่งเป็นรูปแบบของการฝึกนักเรียนนักศึกษาใหม่ในประเทศไทย และใช้เฉพาะในประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงกิจกรรมต้อนรับนักศึกษาใหม่หรือที่เรียกว่าการรับน้อง โซตัสเป็นที่ถกเถียงในสังคมไทยทั่วไปว่าระบบนี้มีความถูกต้องชอบธรรมในการใช้ฝึกอบรมหรือสอดคล้องกับสภาพสังคมในปัจจุบันหรือไม่ แม้ว่าผู้บริหารหรือองค์การนักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาบางแห่งมีนโยบายอย่างชัดเจนว่าไม่สนับสนุนระบบโซตัส แต่ระบบนี้ก็ยังพบอย่างแพร่หลายอยู่ทั่วไปในสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาและอาชีวศึกษาต่างๆ รวมถึงโรงเรียนมัธยมบางแห่งด้วย

ระบบโซตัสมักจะมีการใช้หลักจิตวิทยาและสร้างเหตุการณ์ขึ้นโดยการยกข้ออ้างเรื่องความสามัคคีในหมู่คณะและการเคารพผู้อาวุโสที่ได้เข้าศึกษาก่อน เพื่อให้นักเรียนนักศึกษาที่เข้าศึกษาใหม่เกิดความเกรงกลัวและปฏิบัติตามกฎที่รุ่นพี่ได้วางเอาไว้ ซึ่งบ่อยครั้งที่การใช้ระบบโซตัสเป็นการแบ่งชนชั้นให้รุ่นพี่ให้มีอำนาจมากกว่ารุ่นน้องที่เข้ามาใหม่ หากรุ่นน้องไม่ปฏิบัติตามอาจได้รับการลงโทษทำให้เกิดความเกรงกลัวหรือถูกตัดขาดจากกลุ่มคณะสาขาที่เรียนด้วยกันแม้ว่าการปฏิบัตินั้นจะเป็นเรื่องผิดในสังคมก็ตาม

ยอมรับเลยว่าโรงเรียนที่ผมเรียนตอนมัธยมต้นก็มีระบบนี้เหมือนกัน ม.1 คือบังคับเข้าชุมนุมเชียร์และแปรอักษร ต้องไปงานแปรอักษร คือแบบ ตากแดดทั้งวันอ่ะคุณ อยู่บนสแตนด์ มีการปลูกฝังเรื่องความรักสถาบัน มีพี่ว้ากด้วยนะครับ ก็คือพี่ม.ปลายนี่แหละ ตอนนั้นถ้าไม่เข้าร่วมเหรอ ก็ มผ. ไปสิครับ ห้องเชียร์นี่คือมีผลต่ออนาคตเราเลยทีเดียว


SOTUS เริ่มมาตั้งแต่เมื่อไร

การรับน้องภายใต้ระบบอาวุโสด้วยหลักการโซตัส (SOTUS) เริ่มเข้ามาในประเทศไทยเมื่อมีการตั้งโรงเรียนมหาดเล็กหลวงหรือวชิราวุธวิทยาลัยในปัจจุบัน และเมื่อมีการก่อตั้งโรงเรียนข้าราชการพลเรือนซึ่งกลายเป็นจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยต่อมา ก็มีการนำเอาระบบโซตัสเข้าไปใช้ ตั้งแต่ 23 กันยายน 2445

เริ่มแรกเมื่อยังเป็นโรงเรียนมหาดเล็กหลวงได้นำระบบโรงเรียนกินนอนของอังกฤษ (Public School) ที่เรียกว่า Fagging System เข้ามาใช้ ระบบนี้จะมีการแต่งตั้งดรุณาณัติ หรือ Prefect/Fag-Master โดยครูในโรงเรียนเลือกเอานักเรียนอาวุโสที่เรียนดี ประพฤติดีเข้ามาเป็นผู้ช่วยครูในการดูแลและควบคุมพฤติกรรมของนักเรียน ควบคุมและวางกรอบให้นักเรียนต้องประพฤติตนอยู่บนหลักการพื้นฐานของ SOTUS คือ อาวุโส ระเบียบ ประเพณี สามัคคี น้ำใจ ระบบนี้จึงเป็นระบบที่เอื้ออำนาจให้แก่ครูอย่างแท้จริงในการคัดเลือกตัวแทนนักเรียนมาปกครองนักเรียนอีกทอดหนึ่ง

ต่อมาเมื่อมีการตั้งจุฬาลงกรณ์ฯ ก็ได้มีการนำระบบโซตัสเข้ามาใช้ในอบรมสั่งสอนนิสิตในยุคแรก ดังเห็นได้จากเพลงเกียรติภูมิจุฬาฯ ที่แต่งโดยศาสตราจารย์วิกรม เมาลานนท์ ในปี 2510 ซึ่งบรรจุอุดมการณ์ทั้งหมดของโซตัสไว้ในเพลง “มาเถิดมาภราดาจุฬาฯ ทุกแหล่ง มาร่วมแรงร่วมรักและ’สามัคคี’ ‘อาวุโส’เทอดไว้ ‘น้ำใจระเบียบ’ เรานี้ พร้อม’ประเพณี’ เสริมให้มีแต่วัฒนา” หรือหนังสือรุ่นเฟรชชี่สมัยก่อนจากห้องสมุดภาควิศวกรรมโยธาของจุฬาฯ ก็ปรากฏการอธิบายอักษรย่อทั้ง 5 ตัวของ SOTUS ด้วยโคลงสี่สุภาพ อย่างไรก็ตามระบบรุ่นพี่รุ่นน้องและการรับน้องของจุฬาฯ นั้นไม่ได้เป็นที่มาของระบบว้ากแต่อย่างใด ผู้นำระบบ SOTUS มาใช้ร่วมกับการว้ากนั้นได้แก่โรงเรียนป่าไม้ภาคเหนือหรือวิทยาลัยเกษตรกรรมแม่โจ้ (มหาวิทยาลัยแม่โจ้ในปัจจุบัน)

 

ข้อมูลจาก : wikipedia


SOTUS กับการใช้ความรุนแรง

เนื่องด้วยระบบอำนาจนิยมของรุ่นพี่ ที่จะทำอะไรรุ่นน้องก็ได้ การใช้ความรุนแรงจึงเกิดขึ้น โดยพี่ว้ากมักจะใช้การ์ด “แค่นี้ทนไม่ได้แล้วจบไปจะไปทำงานยังไง” เอิ่ม คือจะให้พวกผมไปเป็นหน่วยซีลช่วยเหลือนักฟุตบอลทีมหมูป่ารึไงครับ แหม่ ผมจึงลองค้นหาข่าวในรอบเดือนที่ผ่านมาว่ามีเคสไหนที่ละเมิดสิทธิของรุ่นน้องบ้าง (จริงๆมันก็ละเมิดตั้งแต่บังคับร่วมกิจกรรมแล้วแหละ) ก็เจอประมาณนี้ครับ

ไปเรียนหรือฝึกเป็นซีล! แฉรับน้องโหด วิ่งวันละ 20 กม. นอนตี 2 ตื่นตี 4
อ่านข่าวต่อได้ที่: https://www.thairath.co.th/content/1329891


และอย่างล่าสุด New Gen Network ของ พรรคอนาคตใหม่ ได้จัดงานเสวนา “รับน้องต้องสมัครใจ ไม่ละเมิด เปิดเผย” ก็ยิ่งสร้างการตระหนักรู้ถึงปัญหาความรุนแรงของการรับน้อง ทั้งทำลายความเป็นตัวตนของแต่ละคน ปลูกฝังการใช้อำนาจเผด็จการ ส่งผลลามมาถึงสังคมที่ผู้ใหญ่ชอบใช้อำนาจข่มขู่เด็ก (ซึ่งผมก็เคยเจอมาตอนม.ต้นไง เลยอินเป็นพิเศษ) ดังนั้น ผมคิดว่าการรับน้องนั้น ควรเป็นไปด้วยความสมัครใจ ไม่มีผลทางคะแนนหรือการเรียน / ไม่ละเมิด ไม่ละเมิดสิทธิทางร่างกาย ไม่ทำร้ายร่างกาย ไม่ทำโทษแบบหักโหม / เปิดเผย คือ ผู้บริหารสถาบันควรรับรู้กิจกรรมของนักศึกษา และเปิดเผยต่อสาธารณชน

ส่วนตัวผมเรียนที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง จึงไม่มีปัญหาเรื่องระบบโซตัสอยู่แล้วครับ แคอยากเล่าสู่กันฟังเฉยๆ เพื่อนๆคนไหนมีประสบการณ์ถูกรับน้องยังไง มาแชร์กันได้นะครับ

ร่วมแสดงความคิดเห็น